ROTTERDAM · 1920-1950

Historisch materiaal over Clubhuis De Arend gezocht

Groep in sportkleding met arend-emblemen, voor wandrekken in een gymnastiekzaal.

Gezocht voor historisch onderzoek naar Clubhuis De Arend: originele boeken, foto’s, documenten, voorwerpen en herinneringen.

Heeft u iets bewaard, geërfd of ergens gezien? Ook een kleine aanwijzing, naam of herinnering kan belangrijk zijn.

Dit onafhankelijke onderzoeksproject brengt bronnen en herinneringen over De Arend samen om de geschiedenis van het clubhuis en het dagelijks leven van zijn leden beter te documenteren.

Sportgroep van Clubhuis De Arend, datum onbekend. De arend-emblemen zijn zichtbaar op de shirts.

Wat wordt gezocht?

Boeken en drukwerk vormen een belangrijk deel van het onderzoek, maar ook persoonlijke foto’s, documenten, voorwerpen en herinneringen kunnen nieuwe informatie opleveren.

Foto’s en albums

Clubavonden, groepen, medewerkers, sport, toneel, muziek, uitstapjes, Schiekade, Van Brienenoord en werkkampen.

Boeken en drukwerk

Jaarpublicaties, clubbladen, programma’s, uitnodigingen, affiches, liederenbundels en krantenknipsels.

Brieven en documenten

Correspondentie, notities, dagboeken, ledenlijsten, diploma’s, administratie en persoonlijke papieren.

Lidmaatschapsmateriaal

Lidmaatschapskaarten, contributiekaarten, deelnemersbewijzen, toegangsbewijzen en inschrijfformulieren.

Voorwerpen en kleding

Speldjes, insignes, vaantjes, vlaggen, borden, uniformen, sportkleding, prijzen en gemerkte objecten.

Namen en herinneringen

Verhalen van oud-leden, familieleden, medewerkers, vrijwilligers en mensen die materiaal hebben gezien.

De Arend in beeld

Een deel van het historische materiaal is inmiddels gelokaliseerd. Deze stukken helpen om nieuwe vondsten te vergelijken en te identificeren.


Omslag van Bij den vijfden verjaardag van De Arend, 1927, met het arend-embleem.

Bij den vijfden verjaardag van “De Arend”, 1927

Historische publicatie ter gelegenheid van het eerste lustrum.


Blauw vaantje met arend-embleem en het opschrift Clubhuizen De Arend Rotterdam.

Vaantje van Clubhuis De Arend

Historisch verenigingsmateriaal, datum onbekend.


Blauw en zilverkleurig speldje met een gestileerde arend.

Speldje met gestileerd arend-embleem

Historisch materiaal van Clubhuis De Arend, datum onbekend.

Een pionier in het Nederlandse clubhuiswerk

Het Instituut voor de Rijpere Jeugd werd in 1920 in Rotterdam opgericht. W.E. van Wijk werd in 1921 directeur van het Instituut. Op 21 maart 1922 opende aan Schiekade 98a het eerste clubhuis: De Arend.

Het richtte zich op werkende jongens die de leerplichtige leeftijd achter zich hadden. Zij konden er onderwijs volgen, timmeren, sporten, muziek maken, toneelspelen, schaken en dammen of gebruikmaken van de leeszaal.

De belangstelling was groot. In de eerste twee jaar bezochten ruim 2.100 jongeren het clubhuis. In historisch onderzoek wordt De Arend beschreven als een vroeg en belangrijk voorbeeld van georganiseerd clubhuiswerk voor arbeidersjeugd in Nederland.

Archieven en bronnen

Archief van De Arend en De Zeemeeuw

Stadsarchief Rotterdam bewaart toegang 467, het institutionele archief van De Arend en De Zeemeeuw, met materiaal vanaf de beginjaren.

Foto’s en documentatie

Collectie 4286 van Stadsarchief Rotterdam bevat historisch beeldmateriaal, documentatie en materiaal rond de clubliederen van De Arend en De Zeemeeuw.

Verder lezen

Archiefstukken vertellen vooral het verhaal van de organisatie. Materiaal uit familiebezit kan juist laten zien hoe leden en medewerkers De Arend zelf beleefden.

Heeft u materiaal of informatie?

U hoeft niet zeker te weten wat u heeft. Een foto, gedeeltelijke titel, naam, datum of familieherinnering kan voldoende zijn om verder te zoeken.

Verkoop is niet noodzakelijk. Informatie, scans, vindplaatsen en tips zijn eveneens welkom.